Կադրերի բաժին

Յոթ պատմություն՝ Դիլիջանում նոր կյանք սկսած մարդկանց մասին, որոնք ակտիվորեն մասնակցում են քաղաքի նոր ժամանակակից դեմքի ստեղծմանը։

Արդեն գրեթե մեկ տարի է՝ Մելինե Ղարիբյանը թվայնացնում է իր հորեղբոր՝ լուսանկարիչ Արամ Ղարիբյանի՝ մոտ 7000 կադրերից բաղկացած լուսանկարչական արխիվը ու ցուցադրում այն համացանցում։ 1970–90-ականների լուսանկարներում Խորհրդային Հայաստանի առօրյան է՝ Երևանն ու մարզերը, նորակառույց շենքերը, գործարանները, լեռներն ու ամենասովորական մարդիկ։ Սա ժամանակի կենդանի վավերագրություն է, որից հնարավոր չէ պոկ գալ։

Լուսանկարիչ Կարեն Խաչատուրովը 2024 թվականից նկարում է հայկական հիփ-հոփի ներկայացուցիչներին։ Այս պահին նախագծի շրջանակում նկարահանվել է արդեն ավելի քան 40 արտիստ, սակայն Կարենն ասում է՝ ցանկը դեռ շատ հեռու է ամբողջական լինելուց։ ԵՐԵՎԱՆը խոսել է հեղինակի հետ և ուսումնասիրել կադրերից մի քանիսը։

2019 թվականից ի վեր Դիլիջանի համայնքային կենտրոնն իրականացնում է «Դիլիջանի արխիվ» նախագիծը, որի նպատակն է վերածնունդ տալ և պահպանել Դիլիջանի պատմամշակութային ժառանգությունը։ ԵՐԵՎԱՆի խնդրանքով կենտրոնն առանձնացրել է լուսանկարների շարք, որոնցում երևում է դիլիջանյան կյանքը՝ 20-րդ դարասկզբից մինչև 1980-ականներ։

Օգոստոսի 15-ին երթևեկության համար կվերաբացվի Կիևյան կամուրջը։ Լուսանկարիչ Էդ Թադևոսյանը մի քանի շոգ օրեր է անցկացրել շինհրապարակում՝ հետևելով վերականգնողական աշխատանքներին։ Իսկ «Պրետոր» ընկերությունը պատմել է ԵՐԵՎԱՆին, թե ինչ աշխատանքներ են կատարվել։

Օգոստոսի 1–2-ը Երևանում անցկացվեց «Նոթեյշնս» (Notations) միջազգային փառատոնը՝ մեկ հարկի տակ հավաքելով 111 արվեստագետի, երաժշտի, կատարողի և հետազոտողի՝ աշխարհի 27 երկրից։ Փառատոնի ծրագիրը ծավալվեց Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում՝ համադրելով ժամանակակից երաժշտությունը, ձայնային ու վիզուալ արվեստը, պերֆորմանսն ու միջդիսցիպլինար նախագծերը։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2026-ի անցուդարձը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։ Օրինակ՝ Միջազգային մրցույթի ժյուրիի համակարգող Բելլա Կնյազչյանի։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2026-ի անցուդարձը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։ Օրինակ՝ գլխավոր դիզայներ Էլեն Շահբազյանի։

Մայիսի 28-ին ժամը 15:00-ին Պռոշյանի՝ Հերոսների Վերականգնողական Քաղաքում կբացվի Արմեն Հայրապետյանի անհատական ցուցահանդեսը։ Ներկայացնում ենք նրա աշխատանքներից մի քանիսը։

Գրիգոր Խանջյանի 100-ամյակի առիթով Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնն ամբողջությամբ վերականգնել է նկարչի կոթողային եռամաս որմնանկարները՝ «Հայոց այբուբեն», «Վարդանանք» և «Հայաստանի վերածնունդը»։ Ապրիլի 27-ին կկայանա «Խանջյան» սրահի հանդիսավոր վերաբացումը։

Մինչև մարտի 31-ը Հենրիկ Իգիթյանի անվան Գեղագիտության ազգային կենտրոնում կարելի է տեսնել Տիգրան Համալբաշյանի անհատական ցուցահանդեսը։

Karmir Film Lab—ի թիմը հայտարարել է մրցույթ բավականին պարզ, բայց միաժամանակ բարդ թեմայով՝ ի՞նչ է ժամանակակիցը Հայաստանում կամ ինչպիսի՞ն է ժամանակակից Հայաստանը։ Չկա խիստ պահանջ մնալու միայն ռեպորտաժի շրջանակում, չկա սահմանափակում մնալու միայն անալոգ ձևաչափում, ընդունվում են ցանկացած ձևաչափով արված լուսանկարներ, նույնիսկ հեռախոսով նկարահանված։ Նախագծի մասին պատմում է Լաբի համահիմնադիր Ալեքսեյ Կոմոզան։

Ինչպես Լև Ատամանովը հիմնեց հայկական անիմացիոն կինոն։

Նկարիչ Լիլիթ Մանարյանը հոկտեմբերի 4-ից 18-ը Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայում ներկայացնում է «12 ամիս Երևանում» ցուցահանդեսը։ ԵՐԵՎԱՆի խնդրանքով նա պատմել է, թե ինչպես է իրեն այս յուղամատիտային շարքը ստեղծելիս ոգեշնչել Երևանը, և ինչու են այդ նկարներն անբաժան քաղաքի մասին երգերից։

ՆՓԱԿ-ը «Սթրիթ Արտ Փառատոն 2025»-ի շրջանակում, համագործակցելով NLL-ի և Artistik Rezo -ի հետ, ներկայացնում է «Փարիզ-Երևան․ Սթրիթ Արտ» ցուցահանդեսը։ Ցուցահանդեսում ներկայացված են Փարիզի սթրիթ արտի պատմության 20 խորհրդանշական հեղինակների 25 բնօրինակ աշխատանքներ՝ ստեղծված արվեստանոցում, ինչպես նաև երեք հայ արվեստագետների կողմից տեղում արված աշխատանքներ։ ԵՐԵՎԱՆը շփվել է միջոցառման կազմակերպիչների հետ։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2025-ի ամեն օրը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։ Օրինակ՝ փառատոնի գեղարվեստական ղեկավար Կարեն Ավետիսյանի։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2025-ի ամեն օրը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2025-ի ամեն օրը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։ Օրինակ՝ ժյուրիի անդամ Կարեն Կարագուլյանի։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2025-ի ամեն օրը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։ Օրինակ՝ կինոդիտող Աստղիկի։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2025-ի ամեն օրը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։ Օրինակ՝ կինոմեխանիկ Տիգրանի։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2025-ի ամեն օրը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։ Օրինակ՝ Ամիր Նադերիի անձնական օգնական Հայնուշի։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2025-ի ամեն օրը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։ Օրինակ՝ կամավոր Նարե Սիրունյանի։

Լուսանկարիչ Բիայնա Մահարին վավերագրում է Ոսկե Ծիրան 2025-ի ամեն օրը` փառատոնում ներգրավված տարբեր դերակատարների տեսանկյուններից։ Օրինակ՝ փառատոնի լուսանկարիչ Արամ Ներսեսյանի։

Հունիսի 8-ին Արամի 44 հասցեում բացվեց Թումո ստուդիաների նոր տարածքը։

Մենք էլ որոշեցինք փորձարկել համացանցը ցնցող նոր թրենդը՝ Chat GPT-ի վիզուալ նորագույն ֆիլտրը, որը թույլ է տալիս գրեթե ցանկացած պատկեր վերածել Հայաո Միյաձակիի Ghibli ստուդիայի աշխատանքի։ Կամ Pixar-ի, կամ որևէ այլ ստուդիայի․․․ Կներեք, չդիմացանք։

Մինչև մարտի 13-ը AHA Collective պատկերասրահում կարելի է տեսնել (ու գնել) Արմեն Տեր-Մկրտչյանի բացառիկ ռեզինոտիպային աշխատանքները։ ԵՐԵՎԱՆը պատմում է մեր ժամանակների ալքիմիկոսի մասին։

2025 թվականի հունվարի 31-ին ու փետրվարի 1-ին Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնում կկայանա նոբելյան մրցանակակիր Օլգա Տոկարչուկի վեպի վրա հիմնված՝ «Գութանդ վարիր մեռյալների ոսկորների վրայով» ներկայացման համաշխարհային պրեմիերան։ ԵՐԵՎԱՆն այցելել է ներկայացման բաց փորձը։

«Կերոն» զարգացման հիմնադրամը դեկտեմբերի 20-ի կեսգիշերին վերափոխել էր Երևանի մետրոպոլիտենի «Երիտասարդական» կայարանը՝ համադրելով անզուգական երաժշտության, լուսային էֆեկտների և տոնական տրամադրության շունչը:

1959-ին բացվելուն պես Երվանդ Քոչարի «Սասունցի Դավիթը» դարձավ Երևանի խորհրդանիշներից մեկը: Հետագա տարիների ընթացքում այս արձանը սկսեց ուղեկցել երևանցիներին ամենատարբեր առիթներով ու ամենազանազան առարկաների վրայից: Այդպիսի ուշադրության քաղաքի դեռ ոչ մի արձան չէր արժանացել:

Աբովյան 3 հասցեում բացվել է Սուրեն Թադևոսյանի «Ռենտգեն Երևան» ցուցահանդեսը։ Այս պատմությունը սկսվում է Պուշկին փողոցում, անցորդների երևակայության մեջ և Սուրենի ֆոտոխցիկում:

ՌեԱնիմանիա փառատոնի այս տարվա գլխավոր հյուրերից մեկը՝ նշանավոր գրաֆիկական նովելիստ Ռայնհարդ Քլայսթն էր․ փառատոնի շրջանակում տեղի է ունեցել Քլայսթի «Բռնցքամարտիկը. Հերցկո Հաֆթի իրական պատմությունը» գրքի շնորհանդեսը։ Իր ֆեյսբուքյան էջում նկարիչը ներկայացրել է Երևանում արված ճեպանկարները։

Նկարչուհի Գրետա Պալիկյանն առաջին հերթին սիրում է Երևանի բազմազանությունը, որն էլ փորձում է ներկայացնել իր գրաֆիկական աշխատանքներում։

Ապրիլին «Հաղթանակ» զբոսայգու երբեմնի «Արագիլ» սրճարանի տարածքում տեղի ունեցավ սքեյթերների ոչ պաշտոնական հավաք, որին ներկա է եղել ԵՐԵՎԱՆի լուսանկարիչ Կարեն Սարդարյանը։

Քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանի ֆեյսբուքյան էջում հայտարարվել է այն մասին, որ կվերսկսվեն Կասկադի վերնամասի կառուցապատման աշխատանքները։ Կօգտագործվեն նյույորքցի ճարտարապետ Դեյվիդ Հոթսոնի՝ «Գաֆէսճեան» թանգարանի համար նախագիծը։

Փետրվարի 9-ին «Երևան իմ սեր» հիմնադրամի բակում նշվեց Բարեկենդանը․ լարախաղաց, երգեր, պարեր և ուրախություն։

Երևանը՝ ռուսաստանցի Վալդեմար Կազակի նկարազարդումներում, որոնք օգնում են հեղինակին հանգստություն գտնել այս խառը ժամանակներում։

Հունվարի 9-ին՝ Սերգեյ Փարաջանովի 100-ամյա հոբելյանի օրը Կինոյի տանը ներկայացվեց ռեժիսորի արձանը՝ Արա Ալեքյանի հեղինակությամբ։ Ահա ինչպիսին են փարաջանովյան այլ հուշարձանները։

Ինչպիսին էր երևանյան սթրիթ արտը՝ նախորդ տասնամյակի սկզբում։

Ինչով էին վերջանում հայկական կինոնկարները։

Լուսանկարիչ Վահան Ստեփանյանը, որը տարիներ շարունակ լուսանկարում է Ոսկե ծիրանի հռչակավոր հյուրերին, պատմում է, թե ինչպես իրանցի Աբբաս Քիառոստամին սկզբունքորեն չհանեց արևային ակնոցը, իսկ կորեացի Լի Չան-դոնը լուսանկարվեց Աֆրիկյանների շենքում։

Հայ կինոյի 100-ամյակի շրջանակում «Ահա» կոլեկտիվն ու «ՄանԲան» տեսողական մշակույթի արխիվը համատեղ ուժերով փորձել են վերականգնել պատմական անարդարությունը՝ ազդագիր չունեցող հայկական 25 կինոնկարների համար ստեղծելով բոլորովին նոր պաստառներ։

Հունիսի 6-ին և 7-ին Թումանյանի այգում Արամ Խաչատրյանի 120-ամյակի առթիվ Հայաստանի օպերայի և բալետի ազգային թատրոնը կատարեց կոմպոզիտորի հայտնի բալետներից երկուսը։ Ամսի 8-ին նախատեսվում է նաև «Սպարտակը»։

Գերմանացի հանրաճանաչ գեղանկարիչ և փորագրանկարիչ Օտտո Դիքսի «Դատապարտող փորագրանկար» 1920-1924 լայնածավալ ցուցահանդեսը Հենրիկ Իգիթյանի անվան Գեղագիտության ազգային կենտրոնում կտևի մինչև մայիսի 28-ը։

Next Spot Yvn խմբավորումը բացել է Երևանում գրաֆիտիի առաջին օրինական պատը Ագաթանգեղոս 4/1 հասցեում, որի վրա կարող են ստեղծագործել բոլոր ցանկացողները։

Ապրիլի 4-ին կկայանա նկարիչ Նվարդ Երկանյանի «Բետոնե տեսիլք» պատկերագրքի շնորհանդեսը, որտեղ հավաքված են խորհրդայան մոդեռնիզմի նշանավոր ճարտարապետական կառույցների նկարազարդումները։ Ահա դրանցից մի քանիսը։

Լուսանկարիչ Վահան Ստեփանյանը սկսել է հրապարակել հին լուսանկարների իր անձնական հավաքածուի նմուշները, որոնք հավաքում է արդեն քսան տարի։ ԵՐԵՎԱՆի խնդրանքով Վահանը բացատրել է, թե որտեղից է պեղում Փast-ի ֆոտոները, ինչ բացառիկ նմուշներ ունի և ինչու է կարևոր հիշել անցյալի մասին։

Լուսանկարիչ Հրանտ Խաչատրայնը խնդրել է Midjourney արհեստական բանականությանը պատկերացնել, թե ինչպիսին կլինեին DC-ի և Marvel-ի կոմիքսների սուպեր հերոսները, եթե ապրեին Հայաստանում։

Ռուս-ուկրաինական պատերազմի սկսվելուց հետո ռուս նկարիչ, դիզայներ Ստաս Ժիցկին Երևան տեղափոխված ռելոկանտների թվում էր։ Ի թիվս այլոց, Ժիցկին սիրում է ճեպանկարների միջոցով արտահայտել իր տեսած ոչ տոնական Երևանը, որտեղից մոտ ժամանակներս չի պատրաստվում հեռանալ։ ԵՐԵՎԱՆը նկարչի հետ զրուցել է այստեղ գալու, աղբի դեմ պայքարելու և հայերեն սովորելու մասին։

Մի քանի օր առաջ ճարտարապետ Վրույր Քոչարյանի ֆեյսբուքյան էջում հրապարակվեց ռուսաստանցի արվեստագետ Միխայիլ Ծատուրյանի (Միշա Լիբերտի) նախագիծը․ հսկայական փչովի կոկորդիլոսը (ժամանակավոր) Հանրապետության հրապարակի կենտրոնում։ Նախագծի հեղինակը ԵՐԵՎԱՆին պատմել է, թե ինչպես ծնվեց այդ գաղափարը։

Տոնական տրամադրություն Դալմայում. ճանապարհում ենք 2022-ն ու դիմավորում 2023-ը։

Կաթի և մսի կոմբինատների արտադրանքը՝ 1981 թվականի գովազդային բրոշյուրում։

Մի դրվագ Երևանի հեռախոսային պատմությունից։

Ինչպե՞ս «Հրազդան» մարզադաշտում անցավ HAYA փառատոնի առաջին օրը, որի հեդլայները Zaz-ն էր։

Ինչպես ֆրանսիացի լուսանկարիչը ճամփորդելով հասավ Երևան, լուսանկարեց տեղացիներին ու խոստացավ նորից վերադառնալ։

Լուսանկարիչ Վահան Ստեփանյանը ԵՐԵՎԱՆի խնդրանքով առաջին անգամ խորացավ իր քսան տարվա ֆոտո արխիվի մեջ՝ հատուկ ռոքային կադրեր պեղելու համար։ Այն, ինչ ստացվեց արդյունքում, կարելի է համարել 21-րդ դարի հայկական ռոքի ֆոտոպատմություն։

Էլեկտրոնային երաժշտության առաջին մեծ փառատոներից մեկը ՆՓԱԿ-ում։

2011 թվականի հունիսին Երևան քաղաքին ներկայացվեց ԵՐԵՎԱՆ քաղաքի ամսագիրը։ Հյուսիսային պողոտա-Հին երևանցի փողոց խաչմերուկում այդ օրը ելույթ ունեցավ նաև Dorians խումբը։ Օրվա ֆոտոհուշերը մեր արխիվից։

Նկարիչ Սերգեյ Նարազյանը ֆեյսբուքյան էջում կիսվել է իր «Երևանի երազները» էքսպրեսիվ գրաֆիկական շարքով։

Էրեբունու և Կարմիր Բլուրի պատմական շինությունների վերակազմությունների պատկերագիրքը թույլ կտա ավելի պատկերացնելու, թե ինչպիսի տեսք ունեին Երևանի հնագույն կառույցները։

«Այբ» դպրոցի նախագծային ուսումնառության «Արվեստանոց» ակումբի նոր նախագիծը նվիրված է երևանյան քանդակներին։

Իտալացի նկարիչ Պաոլո Կոսսիի նկարազարդ հուշերը Երևանից։

Խորհրդային տարիների սոցիալական պաստառներ՝ վարորդներին ուղղված հորդորներով։

Ուսումնասիրել ենք երևանյան հանրային տրանսպորտի ներքին հարդարանքը։

Նվարդ Երկանյանի շարքը՝ Զանգակ գրատան համար (2018թ․)։

Խորհրդային Երևանի կրծքանշան-հուշանվերների հավաքածու։

Նկարիչ Արարատ Մինասյանն անմահացնում է Երևանի պատշգամբները։

Սարգիս Անտոնյանի պատկերացումները օրենսդիր մարմնի մասին։

Հին Երևանը, Փակ շուկան, Լենինի հրապարակը և այլն:

Երևանցիները փորձում են փրկել Երևանը։

ԵՐԵՎԱՆի թղթակիցն ուսումնասիրել է Երևանի կատուներ ֆեյսբուքյան էջը, հիացել, զմայլվել ու շփվել էջի համակարգողների հետ։

Կինոօպերատոր Արեգ Կոզմոյանը ազատ ժամանակ հայկական ֆիլմերից gif-դրվագներ է պատրաստում։ Հավաքել ենք Երևանին վերաբերող ամենահետաքրքիր նմուշները։

Կոնդի անկրկնելի հմայքը՝ դարպասների ու դռների թվերում։

Գրող Վիգէն Պէրպէրեանի և նկարիչ Յան Քեբիի համատեղ գիրքը՝ քանդվող Երևանի մասին։

Համազգային մեկուսացման օրերին ռեժիսոր Հրանտ Երիցկինյանը շրջեց Երևանի կենտրոնով՝ անմահացնելով դատարկ փողոցների այս զարմանալի գարունը։

Մեկնել Իտալիա, էվակուացվել Հայաստան ու մեկուսացվել․ ֆոտոպատմություն։

Վիզուալ արվեստի արձագանքը 2020-ի քովիդին ու մեկուսացմանը։

Հազվագյուտ կադրեր, որոնք լեգենդար լուսանկարիչն արել է 1970-ականների իր այցերից մեկի ժամանակ:

Ինչպիսին էր կինո «Ռոսիան», երբ դեռ կինո էր (և ժամանցի վայր)։

Լուսանկարիչ Արթուր Լյումեն Գևորգյանը ֆիքսել է Երևանի ամենահին թաղի երիտասարդության առօրյան ժապավենային ֆոտոխցիկի միջոցով՝ մի կողմ դնելով ժամանակակից տեխնիկան:

Նկարիչ Սամվել Սաղաթելյանի սերիան՝ «Գրոտեսկային Իրականություն» շարքից, 1990-ականների վերջ 2000-ականների սկիզբ։

2005 թվականին Երևանն առաջին անգամ դարձավ եռաչափ համակարգչային խաղի գործողությունների վայր:

Կասկադն ու երևանցիները՝ իտալացի նկարչի նոր աշխատանքում։

Արցախյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ թիկունքի մասին պատմող թողարկման շապիկի հեղինակը Գևորգ Օրդակյանն է։

Հավանաբար առաջին հայալեզու կոմիքսը՝ պոլսահայ մանկական ամսագրից, 1946 թ․։

2020 թվականին քաղաքապետարանում կամային որոշում կայացվեց փոխարինելու «Ավելի բարեկարգ Երևան» պաստառները, որոնք տարիներ շարունակ փակցվում էին շինհրապարակներում։ Նոր պաստառների ձևավորման հեղինակը Սարգիս Անտոնյանն է։

Համբույր 2020․ Երևանի ամենամեծ սթրիտ-արտը, որին այդքան էլ կողմ չէին շենքի բնակիչները։

Նկարիչ Գևորգ Օրդակյանի՝ սուր նոստալգիա առաջացնող նկարազարդումը։

Մատենանիշը, որի վրա անպայման նշվում է գրքի տիրոջ անունը, երբեմն՝ ընտանեկան զինանշանով կամ որևէ այլ ձևավորմամբ, կնքվում է գրքի ձախ ֆորզացի վրա:

29 տարի առաջ այս օրը։

Նկարիչ Կառլեն Ավետիսյանը պատկերել է Marvel-ի հերոսների ժամանցը Երևանի կենտրոնում։

Ինչպես էին խորհրդային Հայաստանում գովազդում ներքին տուրիզմը։

Ինչի մասին է նոր համարը և նոր համարի շապիկը։

1922 թվականին Երևանում հիմնադրվեց Առաջին պետթատրոնը (1937 թվականից կոչվեց դրամատուրգ Գաբրիել Սունդուկյանի անունով)։

TL Bureau և Tarberak Architectural Studio արվեստանոցների համատեղ նախագիծը։